Tuần Việt nam - Nhìn lại nhân vật Nguyễn Trường Tộ: Lý do Nhật đổi mới thành công còn VN thì không?

Cập nhật: 02:00 | 04/02/2014

Sự tiến bộ của Nguyễn Trường Tộ cũng như sự cầu thị của vua Tự Đức và các đại thần là điều kiện cần nhưng chưa đủ để VN canh tân như Nhật Bản.

Bí quyết dạy con thành tài của người Do Thái

Chỉ hơn 13 triệu dân nhưng chiếm gần 40% tỷ lệ người đoạt giải Nobel, người Do Thái được xem là dân tộc thông minh nhất thế giới. Một trong những “bí quyết” là dạy con biết vượt khó, làm việc nhà, liên tục đặt câu hỏi… từ nhỏ.

 Dạy con cách tiêu tiền từ tuổi lên 3

 3 bí mật để dạy con ngoan

Những “bí quyết" này được chia sẻ trong hội thảo về phương pháp nuôi dạy con của các bà mẹ Do Thái, diễn ra tại Hà Nội sáng 30/6.

Cái gốc tội ác: Ứng xử trọng tình hơn lý

Tội ác ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường. Hành vi phạm tội ngày càng man rợ hơn. Lý do lấy đi một mạng người có khi chỉ xuất phát từ những cự cãi, mâu thuẫn rất nhỏ, thậm chí chỉ là “giết người cho bõ ghét”… Đó là lối ứng xử "trọng tình hơn trọng lý".

“Nguyên nhân gốc dẫn đến vấn đề tội ác bùng phát là do xã hội Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển tiếp giữa các hệ giá trị cũ và mới. Chính những con người từ trong “cái cũ” ấy đi ra nhưng lại chưa được chuẩn bị một cách đàng hoàng, chưa “đủ sức” để tiếp nhận các chuẩn mực mới. Do vậy sẽ rất dễ bị đổ vỡ và dẫn đến nhiều nguy hại to lớn cho xã hội” - GS-VSTrần Ngọc Thêm, Giám đốc Trung tâm Văn hóa học Lý luận và Ứng dụng, Trường ĐH KHXH&NV TP.HCM, chia sẻ.

Cuộc sống không giới hạn: Ngã 100 lần, đứng dậy 101 lần !

 

Bạn đừng bao giờ nghĩ vấp ngã của mình là thất bại chung cuộc, đừng bao giờ coi chúng tựa như dấu chấm hết, bởi thực tế cho thấy khi bạn đấu tranh vượt lên khó khăn chính là lúc bạn đang trải nghiệm cuộc sống. Bạn đã thực sự vào cuộc. Những thách thức mà chúng ta phải đối mặt có thể giúp chúng ta trở nên mạnh mẽ hơn, tốt đẹp hơn, và được trang bị đầy đủ hơn cho sự thành công.

Sự thiếu hiểu biết là nguồn gốc của bạo lực

Nền giáo dục đúng nghĩa không sản sinh bạo lực học đường

Sự thiếu hiểu biết là nguồn gốc của bạo lực

• “Lưỡi dao” barem

SGTT.VN - Bài viết ngắn này là trăn trở của độc giả sau vụ bài văn của một học sinh thể hiện những suy nghĩ độc lập về bạo lực học đường nhưng lại bị cho điểm 0 kèm những lời phê nặng nề. Cuộc tranh luận xung quanh bài văn này có lẽ sẽ còn tiếp tục, giữa một bên bảo vệ quan điểm “cần đạt điểm cao ở kỳ thi” và một bên là quyền được sáng tạo của học trò. Báo Sài Gòn Tiếp Thị xin giới thiệu với độc giả ý kiến thiên theo hướng bảo vệ quyền được sáng tạo của học trò.

Phan Chu Trinh bàn về đạo đức

Thưa anh em đồng bào!

Anh em đồng bào thấy tôi là người tuổi tác, ở lâu năm bên Pháp mới về, anh em đồng bào có lòng quá yêu, nhường cho tôi bước đầu lên diễn đàn nhà hội “Việt Nam” ta đây, để tỏ ý kiến là hy vọng của tôi đối với xã hội Việt Nam ta từ ấy đến giờ, thì tôi rất lấy làm cảm tạ vô cùng.

Tại sao ngôi sao giải trí được yêu hơn nhà khoa học?

 - Bởi ngôi sao giải trí ru ngủ con người, còn nhà khoa học, nhà triết học đánh thức con người, thách thức sự vươn lên, phản bác những thói hư tật xấu của con người.

ĐỌC CHẬM CUỐI TUẦN

Dấu ấn văn hóa Việt vẫn là cái gì đó rất xa xưa!
Oprah Winfrey đã phải xin lỗi như thế nào?
Việt Nam trong tác phẩm du ký kinh điển
Cô gái thất học và triết gia lãng mạn
Bánh mì trời hay bánh mì trần thế?
Em 13 tuổi, và em bị bán
"Nàng men chàng bóng" dội nước lạnh vào người đồng tính
'Cầu trời cho em rời đi để tôi có thể thở trở lại'
Thiên tài từ túp lều nghèo khó

"Đành rằng ông chủ nhà cần phải biết trước số huê lợi của người mình mướn nhà, coi họ có đủ điều kiện trả tiền tháng cho mình không? Nhưng quan trọng hơn nữa, là phải biết nhân sinh quan của người ấy như thế nào? Một vị tướng trước khi giao chiến đành rằng phải biết tổng số quân của địch, nhưng quan trọng hơn hết là phải biết trước triết lý về nhân sinh của quân địch như thế nào. Câu nói này thâm thúy vô cùng! Đối với kẻ có một nhân sinh quan như Tào Tháo: "Thà ta phụ người hơn để người phụ ta" thì giao thiệp với con người ấy là điều đáng lo ngại".

Gặp "vua" dịch giả biết hàng chục ngoại ngữ

Chưa từng học qua một trường đào tạo ngoại ngữ nào nhưng GS. Phan Ngọc có thể dịch, nói lưu loát 5 thứ tiếng và biết nhiều thứ tiếng khác. Không những vậy, ông còn có thể dịch những tác phẩm kinh điển của thế giới hoàn toàn bằng việc tự học ngoại ngữ.

Tự học ngoại ngữ vì muốn hiểu về nơi xa lạ

"Thư ký" riêng, người vợ đã luôn ở bên ông trong mọi khó khăn.

Canh gà là canh gà nào?

'Canh gà' là 'canh gà' nào?

> Đừng sáng tạo theo kiểu ‘canh gà Thọ Xương’

> 'Cô giáo đã sai sót' trong vụ canh gà Thọ Xương

Theo PGS.TS. Trịnh Khắc Mạnh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm, để nói về tiếng gà báo canh người ta viết chữ 更, bát canh cũng có thể viết là 更. Tuy nhiên, xét về văn cảnh trong cả 4 câu, thì chữ "canh" ở đây được hiểu là tiếng gà báo canh.

Bài thơ này nằm trong cuốn "Vân Trì thi thảo" (mang ký hiệu VHv. 2482, đang lưu tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm).

Sau sự việc của cô giáo Thủy - trường THCS Lomonoxop, trên một số diễn đàn mạng, có một số ý kiến cho rằng, "canh gà Thọ Xương" là nói về ẩm thực, ý kiến này nhận được vô số lời bàn luận bởi từ trước tới nay, "canh gà Thọ Xương" luôn được giảng dạy và được hiểu là tiếng gà gáy báo canh.

Giáo dục lạc đường

Giáo dục 'lạc đường'?

Lần đầu tiên vấn đề giáo dục (GD) của đất nước được "mổ xẻ" một cách khá quyết liệt, kể cả những nan đề lâu nay được coi là 'nhạy cảm' cũng được phân tích khá thỏa đáng.

Đây là lần đầu tiên vấn đề GD của đất nước được "mổ xẻ" một cách khá quyết liệt. Ảnh: minh họa

Ngày cuối tháng 9 - tháng đầu tiên của năm học mới, trí thức Hà Nội tổ chức Hội thảo bàn về giáo dục. Nói là "trí thức Thủ đô" nhưng thật ra đó là cuộc hội tụ của những "cây đa, cây đề" lớn nhất của nền GD nước nhà, với những tên tuổi như các GS: Hoàng Tụy, Hoàng Xuân Sính, Chu Hảo, Nguyễn Lân Dũng, Nguyễn Xuân Hãn, Phạm Thị Trân Châu, Nguyễn Minh Đường, GS Phạm Minh Hạc, và nguyên Phó CT nước Nguyễn Thị Bình...

Bộ Giáo dục và Đào tạo, đáng tiếc, hoàn toàn vắng bóng(!)

Xây mới nền giáo dục nhân bản toàn diện

Xây mới nền giáo dục nhân bản toàn diện

WGPSG — Những ý kiến sau đây nhằm mở ra cho mọi người thật tình quan tâm đến tiền đồ và vận mạng dân tộc Việt Nam, cơ hội đối thoại trong ánh sáng chân lý, và cùng nhau tiến bước trên con đường đổi mới con người và đất nước hôm nay.

1. Đâu là nguyên nhân sâu xa của những hạn chế và khiếm khuyết trên đường “ĐỔI MỚI” đất nước và thế giới hôm nay?

Lịch sử loài người trong nhiều thiên niên kỷ qua xác minh điều này: trong mọi chế độ xã hội tự cổ chí kim, – phong kiến, tư bản, cộng sản, kinh tế thị trường…- , tất cả những gì lý trí con người và những nhà khoa học nghĩ ra, làm ra, dựng nên, một mặt giúp cho thế hệ sau có tiến bộ và văn minh hơn thế hệ trước, mặt khác luôn để lại cho gia đình nhân loại những vấn đề nghiêm trọng… Trong hiện tình thế giới hôm nay, thử nghĩ đến thành quả cùng hậu quả của phát minh về năng lượng nguyên tử, về công nghệ truyền thông, về hệ thống tiền tệ…, thành quả và hậu quả của những chủ nghĩa cực đoan trong lịch sử loài người. Nguyên nhân sâu xa do đâu? Và chủ trương, chính sách, đường lối, biện pháp nào để khắc phục và đổi mới?

Nguyên nhân sâu xa của tình hình trên là vì thiếu sự phát triển toàn diện. Cụ thể như: khi xã hội chỉ quan tâm đến sự phát triển kinh tế mà không nhấn mạnh đủ đến sự phát triển những giá trị nhân bản và đạo đức, thì sự phát triển chỉ là khập khiễng và không vững bền.

Do đó, mọi người thuộc mọi thành phần xã hội, mọi phe phái, mọi tôn giáo, hãy bình tâm thoát ra khỏi bức tường của lòng tự mãn cùng tính đối kháng, và tìm hiểu những kinh nghiệm từ công cuộc phát triển của những dân tộc văn minh tiến bộ. Thông điệp “Tình Yêu trong Chân Lý” của Đức Giáo Hoàng Bênêđitô XVI, đề cập đến một nền nhân bản mới, một trật tự xã hội mới, cho thế giới toàn cầu hoá hôm nay, là thông điệp nên được mọi người quan tâm tìm hiểu.

2. “Phục vụ con người là mục đích tối cao” của mọi tổ chức và hoạt động xã hội.

Khẳng định này đặt con người làm mục đích, làm cứu cánh, làm trọng tâm, của mọi hoạt động văn hoá và giáo dục trong gia đình cũng như ngoài xã hội, hoạt động kinh tế và tài chính, xã hội và chính trị.

Thế nhưng, bấy lâu nay, giới hữu trách trong các tổ chức và các hoạt động thuộc các lãnh vực đó, khi thi hành nhiệm vụ, có cái nhìn thống nhất về con người toàn diện với nhân phẩm và nhân quyền chính đáng của họ? Có cái nhìn toàn diện về con người với các phương diện thể chất và lý trí, tinh thần và tâm linh, với các chiều cao, chiều sâu, chiều rộng của nhân bản?

Hay chỉ vô tư hành xử theo lệnh trên? Chỉ hành động theo một khung nếp, một định kiến sẵn có? Hay chỉ vô tâm coi con người chỉ là một phương tiện để sản xuất. Một đối tượng để xử lý?

3. Hướng đến một nền giáo dục toàn diện hơn, một trật tự xã hội nhân bản hơn cho con người hôm nay.

Mục đích giáo dục con người là chỉ tạo cho họ khả năng làm ra tiền, làm một chuyên viên của nền kinh tế thị trường, hay phò một phe nhóm, để sống và hưởng thụ?

Hay mục đích giáo dục còn là soi sáng và mở đường cho các thế hệ ý thức và chú tâm xây dựng một đời sống nhân bản ngày càng trưởng thành hơn, tinh thần trách nhiệm ngày càng được nâng cao, hướng đến chu toàn sứ mạng làm người là yêu thương và phục vụ cho gia đình và xã hội, đất nước cùng thế giới hôm nay? 
Có lần, một nhà ngoại giao báo tin nước họ nay muốn giúp cải tiến, nâng cao nền giáo dục tại Việt Nam. Vấn đề là họ muốn đưa nền giáo dục nào đến Việt Nam. Vì lẽ có những vị lãnh đạo những phong trào khủng bố trên thế giới, trước đã hấp thụ nền giáo dục trong nước của nhà ngoại giao đó.

Kỳ thực, nền giáo dục của họ đã giúp giải phóng người da màu này khỏi ách nộ lệ của người màu da khác, đã giúp cho con người phát triển ý thức đồng trách nhiệm xây dựng gia đình lành mạnh, xã hội bình đẳng, đất nước văn minh. Dù vậy, nền giáo dục đó chưa xoá bỏ hết những hậu quả tệ hại của nạn kỳ thị chủng tộc, của nạn phân hoá gia đình là tế bào của xã hội.

Lịch sử loài người để lại cho mọi dân tộc bài học này: muốn tồn tại và phát triển, xã hội đất nước nào cũng cần phải luôn cải tiến, đổi mới nền giáo dục ngày càng toàn diện hơn, nhân bản hơn, nhằm giúp cho các thế hệ:

- ngày càng mở mang trí tuệ với kiến thức nhân văn và khoa học, nâng cao khả năng phân định và sáng tạo,

- phát triển sức khỏe thể xác và tâm thần, tinh thần và tâm linh, hướng đến một đời sống nhân bản ngày càng lành mạnh và toàn diện,

- đắc thủ những kỹ năng thực hành thuộc các lãnh vực đời sống con người, văn hoá và khoa học, xã hội và lịch sử, kinh tế và chính trị,

- mở rộng tình yêu thương cùng tinh thần trách nhiệm đối với đồng bào và đồng loại, biết tôn trọng và phát huy những giá trị đạo đức trong cuộc sống và phẩm chất làm người trong thiên hạ.

Bốn nét chính trên góp phần vào sự phát triển toàn diện và vững bền cho con người cùng đất nước.

Giới hữu trách lo việc kiến tạo nền giáo dục cho các thế hệ hôm nay và mai sau, có thể nghiên cứu, tìm hiểu truyền thống giáo dục của những dân tộc tiên tiến Âu Á ngày nay, một mặt để học hỏi những thành quả tích cực, mặt khác để tránh những hậu quả tiêu cực.

Một nhà trí thức Việt Nam của thế kỷ trước, có nhận định rằng:

- truyền thống giáo dục Tây phương nặng về cái đầu 
(mang lý tính và nghiêng về suy luận),

- truyền thống giáo dục của Mỹ nặng về hai bàn tay 
(mang tính thực dụng và nghiêng về thực hành),

- truyền thống giáo dục Đông phương nặng về con tim 
(mang cảm tính và nghiêng về tình người).

Do đó, trên con đường đổi mới để tồn tại và phát triển, mọi người Việt Nam hôm nay cần để tâm tìm đến sự bổ túc lẫn nhau giữa các dân tộc đã trở nên láng giềng trong ngôi làng thế giới toàn cầu hoá hôm nay, đồng thời có những sáng kiến đáp ứng những nhu cầu chân chính của con người ngày nay, góp phần mở đường cho công cuộc kiến tạo một nền giáo dục toàn diện hơn, một hệ thống luật lệ và một trật tự xã hội nhân bản hơn, cho đất nước cùng thế giới hôm nay.

4. Thay lời kết.

Nền giáo dục nhân bản toàn diện là nền giáo dục có thể tạo cho con người khả năng “tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”, sao cho phù hợp với “thiên thời, địa lợi, nhân hoà”. Nói cách khác, đó là nền giáo dục có khả năng mở đường cho con người rèn luyện cái đầu ngày càng sáng suốt và có tầm nhìn xa, sức khỏe tâm thể lý ngày càng lành mạnh và dẻo dai, hai bàn tay ngày càng lành nghề và khéo léo, lòng nhân ngày càng mở rộng cả hai van tim, để đón nhận, chia sẻ, cùng cho đi. Nhờ đó, con người ngày càng có khả năng tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ, vừa thuận ý trời, vừa hợp với truyền thống văn hóa lành mạnh, vừa hoà với lòng nhân, lòng thành, lòng tin của con người hôm nay.

Gioan B. Phạm Minh Mẫn
Hồng Y Tổng Giám Mục

NGUỒN: WEBS SAIGON

http://gpkontum.wordpress.com/2012/06/14/xay-moi-nen-giao-duc-nhan-ban-toan-dien/#more-12821

Copy lại bên nhà anh Peter

Ăn cắp học thuật và sự khả kính của học giả

Ăn cắp học thuật và sự khả kính của học giả
15/06/2012 11:26:24 
(SVVN) Một tạp chí khoa học hàng đầu thế giới vừa phanh phui một vụ đạo văn của nhóm tác giả Việt Nam, trong đó có tên của những giáo sư đang công tác tại các cơ sở nghiên cứu trong nước. Sinh Viên Việt Nam có cuộc trao đổi với GS Nguyễn Văn Tuấn, ĐH New South Wales (Úc).

Từ đạo văn...

Thưa, ông nghĩ thế nào khi một tạp chí quốc tế vừa tố cáo trường hợp đạo văn của ông Lê Đức Thông?

Tôi thấy đây là một vụ việc nghiêm trọng và đáng tiếc. Sự việc 7 bài báo đã được công bố và đều bị rút xuống do đạo văn là một vi phạm đạo đức khoa học nghiêm trọng. Đáng tiếc là vì sự việc và những lùm xùm xung quanh sự việc ảnh hưởng rất tiêu cực đến sự nghiệp của anh Lê Đức Thông và nhóm tác giả. Xin nói thêm rằng, các tạp chí không tố cáo; họ chứng minh rằng, nhóm tác giả đã đạo văn. Trong một bài bình duyệt (peer review) mà tôi đọc được, một chuyên gia bình duyệt chỉ ra nhiều đoạn trong phần dẫn nhập và bàn luận trong bài báo được lấy từ nhiều bài báo khác mà nhóm tác giả không ghi nguồn. Sau này, người ta còn phát hiện những bài khác của nhóm tác giả cũng có đạo văn. Do đó, các tập san rút lại những bài báo đó là quyết định hoàn toàn chính xác. 

Ông có thể nói rõ hơn, hành động như thế nào thì bị coi là "đạo văn"?

Đạo văn được định nghĩa là sử dụng ý tưởng hay câu văn của người khác mà không ghi rõ nguồn gốc. Ở đây, "ý tưởng và từ ngữ của người khác" có nghĩa là: Sử dụng công trình hay tác phẩm của người khác, lấy ý tưởng của người khác, sao chép nguyên bản từ ngữ của người khác mà không ghi nguồn, sử dụng cấu trúc và cách lý giải của người khác mà không ghi nhận họ và lấy những thông tin chuyên ngành mà không đề rõ nguồn gốc.

Chiếu theo định nghĩa chuẩn trên, có rất nhiều hình thức đạo văn. Những hình thức chính là: Lấy ý tưởng hay nhiều câu chữ của người khác mà không ghi nguồn; lấy ý tưởng của người khác nhưng viết lại câu văn mà không ghi nguồn; nhờ người khác viết dùm và lấy đó làm tác phẩm của mình; mua luận văn/luận án từ chợ luận văn/luận án trên Internet; mượn bài làm của đồng môn làm bài làm của mình... Tất cả những hình thức này đều xem là đạo văn. Dĩ nhiên, những gì thuộc về kiến thức phổ quát thì không cần trích dẫn nguồn và không bị xem là đạo văn.

Về mặt văn hóa, các cách nhìn nhận về đạo văn có khác nhau không?

Ở những nước có nền khoa học và học thuật đã đi vào nề nếp, học sinh tiểu học và trung học đã được dạy rằng, đạo văn là một hành vi không chấp nhận được, giống như ăn trộm - ăn trộm tri thức. Học sinh có ý thức tự giác rất cao về chuyện đạo văn. Chẳng hạn như trong gia đình, tôi không thể nào làm bài tập cho con tôi vì cháu dứt khoát không chịu, cháu nói: "Cô giáo nói như vậy là đạo văn, là xấu!". Do đó, khi lên đại học, sinh viên đã quen với "văn hoá tự lập" và họ ít đạo văn. Xin nói là "ít" chứ không phải là "không có" đạo văn. Trong thực tế, đạo văn vẫn thường hay xảy ra ở cấp đại học.

Ở Việt Nam, chúng ta có truyền thống học thuộc lòng và trả bài theo những bài văn thầy cô ra đề. Học sinh nào đọc y chang những gì trong sách giáo khoa thì được điểm cao. Đó chính là một hình thức… đạo văn. Tôi không nói thói quen đó là nguyên nhân làm cho học sinh Việt Nam đạo văn nhưng thói quen đó tiềm ẩn nguy cơ đạo văn ở học sinh Việt Nam. Quan trọng hơn, thói quen đó làm cho học sinh và sinh viên có khi không phân biệt hay thậm chí nhận thức được ranh giới giữa đạo văn và trích dẫn. Từ đó, dẫn đến sự khác nhau về hình thức đạo văn. Sinh viên phương Tây thường đạo văn qua việc lấy ý tưởng hoặc viết lại câu văn của người khác (mà không ghi nguồn). Còn sinh viên Á châu thì lấy nguyên câu văn của người khác mà không ghi nguồn. Đó là khác biệt căn bản mà tôi thấy được.

Ông thấy những kiểu lỗi thường gặp là gì?

Đúng là tôi có hướng dẫn cho vài (chứ không phải "nhiều") nghiên cứu sinh gốc Á châu. Trong các nghiên cứu sinh tôi hướng dẫn, chưa thấy ai đạo văn cả, vì họ được cảnh báo và hướng dẫn ngay từ ngày đầu vào học.  Tôi cũng duyệt bài cho các tập san khoa học, luận án, đề cương nghiên cứu... hằng tuần. Thỉnh thoảng, tôi cũng gặp trường hợp đạo văn. Chẳng hạn như 2 tháng trước đây, tập san chúng tôi đã chấp nhận một bài báo từ nhóm tác giả Trung Quốc và đã công bố trên mạng. Sau đó 1 ngày, chúng tôi nhận được e-mail của một người từ Trung Quốc chỉ ra rằng, bài báo đó lấy gần 80% văn của một bài báo khác. Chúng tôi đã rút bài báo xuống trong vòng 1 giờ đồng hồ.

Trong vài năm gần đây, tôi cũng có dịp duyệt bài cho các đồng nghiệp trong nước và phát hiện khá nhiều trường hợp đạo văn. Có 3 trường hợp mà đương sự lấy từ những bài báo trên mạng. Có trường hợp hy hữu là một em nghiên cứu sinh gửi đề cương cho tôi góp ý mà trong đó em lấy gần 3 trang từ sách của tôi! Đạo văn ở sinh viên và nghiên cứu sinh Việt Nam thường rất "thô", tức là họ lấy nguyên câu văn của người ta. Điều này tôi nghiệm ra là vì họ kém tiếng Anh, nên không có khả năng viết lại và diễn giải lại ý tưởng của người ta. Có em còn nói rằng, đọc xong câu văn thấy hay quá nên không biết viết lại như thế nào cho tốt hơn! Nói chung là đạo văn một phần có lẽ xuất phát từ vấn đề ngoại ngữ.

Nhưng yếu tố sắc tộc cũng có thể ảnh hưởng đến xu hướng đạo văn. Có người cho rằng, sinh viên châu Á nói chung có xu hướng đạo văn hơn là sinh viên phương Tây. Nhưng theo tôi biết, không có bằng chứng nào cho giả thuyết đó cả. Một nghiên cứu mới công bố trên tập san Management Learning (năm 2011) cho thấy, sinh viên châu Á và Mỹ có xu hướng đạo văn như nhau và do đó, giả thuyết sắc tộc có thể không đúng. 

Theo ông, giới học thuật Việt Nam có bị ảnh hưởng từ những vụ đạo văn "rùm beng" này không, thưa ông?

Đạo văn có thể xảy ra bất cứ ở đâu và trong môi trường học thuật nào.  Thật ra, có nghiên cứu cho thấy khoảng 20% trong các bài báo đã công bố trên các tập san khoa học có dấu hiệu đạo văn. Do đó, tôi nghĩ, những vụ đạo văn mà báo chí làm ồn ào trong thời gian gần đây không có ảnh hưởng gì lớn đến học thuật Việt Nam. Nhưng không loại trừ trường hợp các đồng nghiệp nước ngoài nhìn đồng nghiệp Việt Nam với ánh mắt nghi ngờ. Vài năm trước, khi vụ GS Hwang Woo-Suk (ngụy tạo dữ liệu) xảy ra đã khiến cho giới khoa học Hàn Quốc mỗi lần nộp bài báo khoa học cho các tập san, đã phải nộp cả số liệu gốc như là một cách để nói rằng: "Chúng tôi trong sạch!".

… Đến đạo làm khoa học

Ông có nghĩ là nạn đạo văn ở Việt Nam đang diễn ra trầm trọng?

Tôi nghĩ vậy. Có thể những luận án đó cũng không xứng đáng với văn bằng được cấp. Vấn đề ở Việt Nam là người ta thích đưa vào công thức. Ngay cả luận án tiến sĩ mà người ta cũng đưa vào những quy định cụ thể về cách viết tựa đề, số chương, số trang... Những quy định có thể nói là rất lạ lùng như thế chẳng những bóp chết tính sáng tạo của nghiên cứu sinh, mà còn có thể dẫn đến tình trạng đạo văn vì nó làm cho nhiều luận án đều na ná giống nhau.

Thật ra, mấy năm trước, tôi đã thấy nhiều sách giáo khoa, giáo trình giảng dạy ở trong nước có dấu hiệu hoặc là lấy dữ liệu từ sách nước ngoài mà không ghi nguồn, hoặc dịch từ sách nước ngoài. Người trong ngành chỉ cần nhìn qua vài biểu đồ hay bảng số liệu quen thuộc là có thể nhận ra nguồn gốc của những dữ liệu đó từ đâu. Tuy chưa có một cuộc điều tra nào nhưng qua trao đổi với nhiều đồng nghiệp trong nước, tôi biết nhiều người có chung suy nghĩ rằng, đạo văn rất phổ biến, không chỉ ở các trường đại học, mà còn ở bậc trung học nữa. Nếu chúng ta muốn trở thành một "diễn viên" khả kính trên trường khoa học quốc tế thì chúng ta phải nghiêm túc giải quyết vấn nạn đạo văn trong học thuật và học đường.

Quay lại trường hợp Lê Đức Thông, những người đứng tên cùng có vẻ đang muốn trốn tránh trách nhiệm. Ông có bình luận gì?

Bây giờ thì chúng ta biết rằng, có ít nhất một bài báo tuy có 4 tác giả nhưng có tác giả chẳng có đóng góp một chữ nào hay một số liệu nào trong đó. Ấy thế mà tác giả này vô tư nhận làm "tác giả". Đó là một vi phạm đạo đức khoa học. Chúng ta cũng biết rằng, khi sự việc đạo văn chưa được phát hiện thì chẳng có tác giả nào phàn nàn, thậm chí, có tác giả còn được biểu dương vì có tên trong một công trình nghiên cứu (vừa bị rút xuống), nhưng khi có vấn đề thì ai cũng "chạy dài" và đổ thừa là bài chỉ của một mình cá nhân Lê Đức Thông! Đó là thái độ đáng trách và thiếu quang minh chính đại. Đứng tên tác giả là đồng ý với nội dung bài báo và có trách nhiệm trước công chúng. Do đó, đã ký tên tác giả thì phải chịu trách nhiệm, chứ không nên đổ lỗi cho một anh cử nhân đang tập tễnh làm nghiên cứu khoa học. Vì thế, rất khó nói các tác giả khác không có phần trách nhiệm trong vụ việc.

Theo thông lệ quốc tế, hình phạt cho một người đạo văn là gì?

Hình phạt rất khác nhau cho mỗi cấp và mỗi trường hợp. Nếu sinh viên bị phát hiện đạo văn thì có thể bị đuổi khỏi trường. Trên lý thuyết là thế nhưng trong thực tế thì chỉ cảnh cáo, chứ ít ai bị đuổi vì đạo văn. Nếu là người đã có bằng cấp mà luận văn/luận án có đạo văn thì bằng cấp sẽ bị rút lại. Chúng ta còn nhớ vụ ông Guttenberg, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Đức, phạm tội đạo văn trong luận án tiến sĩ của ông và trường rút lại bằng tiến sĩ, ông cũng đã từ chức Bộ trưởng. Nếu là một giáo sư phạm tội đạo văn thì có thể hình thức là buộc từ chức (như đã xảy ra ở một trường đại học Úc) hay cảnh cáo (nếu là trường hợp nhẹ). Mới đây, một giáo sư ĐH Harvard đạo văn từ những bài ông bình duyệt cho người khác và hình thức phạt là cấm ông không được bình duyệt bài trong vòng 3 năm. Nói chung, hình thức phạt còn tùy thuộc vào quy mô và tính chất nghiêm trọng của từng trường hợp.

Theo ông, điều gì làm nên sự khả kính của một học giả? 

Theo tôi, những yếu tố làm nên một học giả khả kính là có đóng góp quan trọng cho chuyên ngành, có công trình gây ảnh hưởng lớn và có trách nhiệm xã hội.

Có đóng góp quan trọng cho chuyên ngành. Tôi nghĩ, tiêu chuẩn hàng đầu mà nhà khoa học có được sự kính trọng của đồng nghiệp và xã hội là đóng góp của anh ta cho chuyên ngành nói riêng và cho khoa học nói chung.  Đóng góp ở đây có thể là làm thay đổi một quan điểm, tạo ra một định hướng mới, hay chuyển giao thành quả nghiên cứu đến bệnh nhân (trong trường hợp y khoa)... Một người sếp cũ của tôi thường hay nói rằng, "các đồng nghiệp phải tự hỏi việc mình làm có đem lại lợi ích cho những người đang đi trên đường phố kia không".

Có công trình công bố trên những tập san khoa học hàng đầu hay có ảnh hưởng lớn. Trong giới khoa học, công bố nghiên cứu trên những tập san hàng đầu (hiểu theo nghĩa có chỉ số ảnh hưởng cao) hay những công trình được nhiều đồng nghiệp trích dẫn là một thước đo quan trọng của sự kính trọng. Do đó, chúng ta không ngạc nhiên khi thấy giới khoa học không quan tâm đến chức danh hay chức vụ; họ hay "khoe" những công trình của họ công bố trên những tập san nào.

Có trách nhiệm xã hội. Vì nhà khoa học cũng chỉ là một thành viên trong xã hội, chứ không thể nào đứng ngoài hay đứng cao hơn xã hội. Nhà khoa học phải thông qua các cơ chế dân chủ để truyền đạt tri thức, để có tiếng nói, không thông qua các cơ chế này là biểu hiện của sự kiêu ngạo.  Trong những năm 1960, trước chiến dịch sử dụng chất độc da cam ở Việt Nam, các nhà khoa học Mỹ cũng đã lên tiếng phản đối và một số còn lên án gay gắt hành động này và và yêu cầu Chính phủ Mỹ phải ngưng ngay việc dùng hóa chất độc hại. Năm 1967, Hiệp hội vì Phát triển Khoa học Mỹ, với sự thúc đẩy của GS E. W. Pfeiffer (ĐH Montana), khuyến cáo Bộ Quốc phòng Mỹ về hậu quả lâu dài cho người dân và môi sinh Việt Nam do chiến dịch phun hóa chất gây ra. Mới đây, Việt Nam bàn thảo dự án xây một nhà máy điện hạt nhân và các nhà khoa học trong và ngoài nước cũng đã góp ý khá sôi nổi.

Xin cảm ơn ông!

Lê Ngọc Sơn (Thực hiện)

KHÔNG PHẢI NGHỀ NGHIỆP LÀM VINH DỰ CHO CON NGƯỜI

'Không phải nghề nghiệp làm vinh dự cho con người, mà chính con người làm vinh dự cho nghề nghiệp". Bạn hãy bình luận câu nói trên và cho biết bạn sẽ làm gì để vinh danh nghề nghiệp mà bạn đã chọn.

Lần đầu tiên, đội Việt Nam giành chiến thắng lớn tại ISEF 2012

(Dân trí) - Đội Việt Nam vừa bất ngờ đoạt giải Nhất lĩnh vực Điện và Cơ khí tại ISEF 2012, sau khi “tịt ngòi” ở các giải thưởng phụ. Đây là lần đầu tiên Việt Nam đoạt giải, và lại là giải nhất, đem lại cảm xúc dâng trào.
 >>  Thí sinh gốc Việt “bội thu” tại ISEF 2012
 >>  Người Việt hội ngộ bất ngờ trên “sân đấu” ISEF 2012
 >>  Gặp nhóm HS Trường Ams trước khi lên đường sang Mỹ thi ISEF

Ý kiến về chuyện thầy giáo văng tục

Vụ Tiến sĩ văng tục trên bục giảng:

Cục Nhà giáo khẳng định: TS nói tục ở mức độ nào đó phải kỷ luật

Thứ tư 14/03/2012 06:00

(GDVN) - “Hiện đã có những  quy định về điều lệ mà  nhà giáo không được làm, vấn đề giáo viên nói tục nhà trường phải có ý kiến”.

• Tiến sĩ văng tục: Hiệu trưởng ĐH Ngân Hàng TP HCM lên tiếng
• PGS.TS Văn Như Cương: Thầy cô trường tôi văng tục, tôi sẽ đuổi thẳng
• Lãnh đạo Viện FSB (Đại học FPT) lên tiếng trong vụ Tiến sĩ văng tục
• Vụ Tiến sĩ văng tục: "Việc này không liên quan đến Đại học FPT"
• Điểm lại những lời giảng "gây sốc" của Tiến sĩ Lê Thẩm Dương

Đó là lời ông Hoàng Đức Minh, Cục trưởng Cục nhà giáo và Cán bộ quản lý cơ sở  giáo dục (Bộ GD&ĐT) khi trao đổi với PV Báo GDVN.

Khi nghe qua phản ánh của PV đối với trường hợp cụ thể của TS Lê Thẩm Dương,  Trưởng khoa Quản trị Kinh doanh (ĐH Ngân hàng TP HCM) có những lời lẽ, ngôn từ  không thích  hợp đối với môi trường sư phạm, ở góc độ quản lí nhà nước, ông Minh cho biết hiện các quy định mà nhà giáo không được làm đã được triển khai từ năm 2008 .

“Quản lí ở nhà trường đối với nhân viên của mình như thế nào, nếu ở trong Đảng thì đảng bộ  nhà trường phải có ý kiến với đảng viên của mình. Vấn đề này nhà trường phải có ý kiến với TS Dương trước hết như một công dân trong nhà trường” ông Minh cho biết.